Wyrok na posiedzeniu niejawnym- nowelizacja!

W dniu 8 września 2016 roku weszła w życie Ustawa z 10 lipca 2015 roku o zmianie ustawy– Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 roku poz. 1311 ze zm.).

Ustawa ta znowelizowała w szczególności Kodeks postępowania cywilnego, dodając przepis art. 148¹ , rozszerzający możliwość merytorycznego rozpoznawania i rozstrzygania spraw przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Otóż zgodnie z § 1 powyższego artykułu, sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie będzie jednak dopuszczalne, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złoży wniosek o przeprowadzenie rozprawy, chyba że pozwany uznał powództwo (§ 3).

Złożenie takiego wniosku będzie zatem musiało nastąpić – w przypadku powoda- w pozwie, a w odniesieniu do pozwanego- w odpowiedzi na pozew, w sprzeciwie od wyroku zaocznego, w zarzutach bądź sprzeciwie od nakazu zapłaty.

Co istotne, wyrok wydany na posiedzeniu niejawym, wiąże sąd od momentu podpisania sentencji (zgodnie ze znowelizowanym tą samą ustawą artykułem 332 § 1 kpc), a sąd obowiązany będzie doręczyć go stronom z urzędu (zgodnie z dodanym znowelizowaną ustawą artykułem 331 § 1¹ kpc).

Wskazać trzeba, że rozpoznawanie spraw na posiedzeniu niejawnym nie jest rzecz jasna nowością w postępowaniu cywilnym, gdyż w ten sposób wydawane są choćby nakazy zapłaty w postępowaniu nakazowym, postępowaniu upominawczym bądź wyroki w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń. Pierwszy raz wprowadzono jednak tę możliwość na tak dużą skalę.

Z jednej strony możliwość rozpoznawania i rozstrzygania spraw na posiedzeniach niejawnych w prostych, niespornych sprawach (których w sądach jest niemało), z całą pewnością przyczyni się do odciążenia sądów oraz znacznego przyśpieszenia postępowań. Z drugiej jednak strony omawiana regulacja budzi pewne wątpliwości co do jej zgodności z art. 45 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, który wprowadza zasadę jawnego rozpatrywania spraw, a wyłączenia w zakresie jawności pozwala wprowadzać tylko wyjątkowo i tylko wówczas, gdy spełniona jest któraś z konstytucyjnie określonych przesłanek. Ponadto, co najistotniejsze, zgodnie z art. 45 ust. 2 zd. 2 Konstytucji RP wyrok musi zostać ogłoszony publicznie.

Końcowo, wskazać trzeba, iż opisywana nowelizacja ma zastosowanie do spraw, które zostały/zostaną wszczęte po dniu jej wejścia w życie. Nie stosuje się jej do spraw wszczętych przed dniem 8 września 2016 roku.